Kruipeffect

Ooit gehoord van het ‘kruipeffect’? Dit verschijnsel treedt op in uw rug als deze zich te lang in een uitgesproken bolle, holle of gedraaide positie bevindt.

Een voorbeeld: u zit een beetje doorgezakt in de zetel want u bent moe en verdient het wel om even te ‘hangen’. U kijkt een leuke film zonder reclameblokken (Thanks, Netflix!), die twee uur duurt. Doordat de film zo enorm spannend is, blijft u gedurende twee uur onafgebroken in een doorgezakte houding kijken. Als u dan na de film terug wil rechtstaan, gaat dat niet zo vlot. U voelt zich stijf en zelfs een beetje onstabiel. Allemaal dankzij het kruipeffect.

Wat is het kruipeffect

Het kruipeffect treedt op bij visco-elastische structuren (lees: collageen). De ligamenten of gewrichtsbanden, pezen, kapsels rond de gewrichten, spieren en ook de ringen van de tussenwervelschijven bevatten collageenvezels die taai-elastisch zijn. Dat betekent concreet dat ze kunnen worden uitgerekt, hoewel dat een pak stroever gebeurt dan (bijvoorbeeld) bij een elastiek.

Ook als u de rek stopt, keren de vezels niet meteen terug naar de beginpositie. Het duurt een tijdje voor de structuren weer voldoende kort zijn om de bescherming te kunnen bieden waarvoor ze zijn gemaakt.

Lang hangen

Door een hangende houding aan te nemen, worden de ligamenten en kapsels achteraan in de rug in een lichte, continue rek gebracht. Onder invloed van de tijd, rekken deze structuren verder uit, zonder dat u het in de gaten heeft.

Het kan best zijn dat u zich na een uurtje al eventjes heeft verzet, gewoon omdat u een pijnsignaal kreeg van uw rug. Dat zijn deze structuren die een boodschap sturen dat het stilaan tijd wordt om te stoppen met dat ‘kruipen’.

Zelfs als u na een tijdje rechtstaat, keren deze structuren nog niet helemaal terug naar hun oorspronkelijke lengte! Afhankelijk van hoe lang u hebt gezeten, kan dit uren duren. Hoe ouder u bent, hoe trager dit terugkeerproces plaatsvindt.

Omdat de ligamenten en kapsels niet meteen terug naar hun oorspronkelijke status gaan, blijft u dus na een film van twee uur enige tijd minder goed beschermd tegen inwerkende krachten.

Wie?

Mensen die hele dagen in een voorovergebogen houding werken en mensen die repetitief moeten buigen om bijvoorbeeld zware dozen te tillen, zijn zeer onderhevig aan het kruipfenomeen, net als beeldschermwerkers die op een niet-ergonomische stoel zitten en daardoor hun lage rug continu in een bolle kromming houden.

Niet alleen de gebogen houding is een boosdoener, ook de gedraaide posities (denk maar aan uw gedraaide nekpositie in buiklig) en trillingen veroorzaken op lange termijn klachten omwille van het kruipeffect.

Kruip en slaap

Na de film is het stilaan bedtijd.  U stapt in bed en neemt een comfortabele zijlighouding aan – de benen opgetrokken, de rug zalig gebold.  De structuren die nog moeten herstellen van dat kruip, worden alweer op rek gebracht en kunnen dus niet terug naar die oorspronkelijke lengte gaan! De nacht zal met andere woorden niet helpen om de volgende dag fris en soepel op te staan. Hoe minder goed de ondersteuning van uw bedsysteem is, hoe groter de spanning op de rugstructuren, en dus hoe minder goed het herstel van het kruipfenomeen.

Vaak is de nacht te kort om volledig te herstellen van het kruipeffect en dat betekent dat er cumulatief heel veel spanning op uw ligamenten en kapsels wordt gebracht wat uiteindelijk kan leiden tot kleine scheurtjes, een blijvend licht uitgerekt ligament, en zelfs rug- en gewrichtsklachten.

Wat kunt u eraan doen?

Hoe meer u beweegt, hoe minder het kruipeffect zal spelen. Een goede houding werkt ook preventief, maar variëren, doseren en bewegen is de boodschap! Verander regelmatig van zithouding, sta recht, beweeg en doe alles met mate. Toch te lang in die voorovergebogen houding gewerkt? Hou er dan rekening mee dat u tot een aantal uren daarna geen rugbelastend werk uitvoert.

Besef verder heel goed dat de slaap dient om van dit kruipeffect te herstellen. Een goed ondersteunend bedsysteem, een goede slaaphouding en voldoende nachtrust zijn van groot belang in de preventie en in de aanpak van rug- en  nekklachten.