Wanneer slapen een nachtmerrie wordt: insomnie

Er bestaan verschillende soorten slaapstoornissen, maar insomnie (slapeloosheid) is daarvan de meest voorkomende. Slaapstoornissen kunnen onderverdeeld worden in twee groepen, de dyssomnieën en de parasomnieën. Insomnie valt onder de dyssomnieën, dat zijn slaapstoornissen die te maken hebben met de duur, kwaliteit en tijdstip van slapen.

Wat is insomnie nu precies

Moeite met inslapen, doorslapen of lang genoeg slapen hebben we allemaal weleens. Dat is vaak te wijten aan incidentele gebeurtenissen en daardoor hebben we nog niet meteen een slaapprobleem. Heeft u echter een aantal nachten op rij last van slapeloosheid en beïnvloedt het ook uw functioneren overdag, dan spreken we van een slaapprobleem. Wanneer dit probleem meerdere weken aanhoudt, hebben we het zelfs over chronische insomnie. Slapen kan dan werkelijk een nachtmerrie worden.

Symptomen van Insomnie

Wanneer u last hebt van insomnie zijn er één of meerdere zaken die niet goed lukken als het over slapen gaat:

  • U kunt niet (goed) inslapen;
  • U kunt niet doorslapen en wordt ‘s nachts vaak wakker;
  • U wordt ‘s ochtends te vroeg wakker en kunt dan niet meer verder slapen;
  • U wordt vermoeid wakker ook al hebt u wel door kunnen slapen;

Oorzaken van Insomnie

Een oorzaak vinden voor slapeloosheid is niet altijd makkelijk. Soms heeft insomnie een duidelijk aanwijsbare reden, zoals een ziektebeeld (psychiatrisch of somatisch) waar het mee gepaard gaat. Maar vaak is een directe aanwijsbare oorzaak vinden moeilijk. Insomnie kan meerdere oorzaken hebben zoals:

  • Stress en spanning
  • Genetische bepaling
  • Slechte slaapomstandigheden
  • Verkeerd dag- en nachtritme en rituelen

Insomnie kan ook aangeleerd zijn. Zo kan het zijn dat er bij het begin van de klachten wel een duidelijke oorzaak aan te wijzen is, maar dat de slapeloosheid blijft bestaan wanneer deze oorzaak verdwijnt, omdat men dat nu zo gewend is.

Gevolgen van insomnie en hoe aan te pakken

Dat insomnie behoorlijk vervelend kan zijn en slapen soms echt tot een nachtmerrie kan maken, behoeft eigenlijk geen verdere uitleg. Slapen is één van onze basisbehoeften en draagt bij aan een goede gezondheid.

verhoogde prikkelbaarheid – emotioneler – minder weerstand – concentratieproblemen – hoger irritatielevel – last van fysieke klachten zoals hoofdpijn – grotere kans op een depressie – …

zijn slecht enkele van de klachten die kunnen ontstaan als u geen goede nachtrust gegund is. Gelukkig zijn er wel een aantal zaken die u kunt doen om de kans op insomnie te verkleinen:

  • Zorg dat uw slaapomgeving optimaal is: zo kan de temperatuur van uw slaapkamer en de kwaliteit van uw bed een storende factor zijn;
  • Zorg dat u voor het slapen gaan eerst ontspant, zodat u niet gaat slapen met een “overvol” brein. Vermijd hierbij teveel prikkels van tv of computer;
  • Drink geen cafeïnehoudende dranken vlak voor het slapen gaan;
  • Probeer een vast slaappatroon aan te houden: ga slapen op hetzelfde tijdstip en sta op op hetzelfde tijdstip;
  • Breng minder tijd in bed door. Vaak hebben mensen met insomnie de neiging om vroeger te gaan slapen, om zo de kans op meer slaap te vergroten. Helaas werkt dit in de meeste gevallen net omgekeerd. Ga daarom gedurende een periode net later slapen, om langdurig wakker liggen in bed te vermijden;
  • Probeer niet te veel nadruk te leggen op uw insomnie. Natuurlijk is dit makkelijker gezegd dan gedaan, maar hoe meer u zich focust op slaap als “het probleem”, hoe minder u de slaap kan vatten. Probeer dus eerder te aanvaarden dat u (momenteel) gewoon wat minder slaapt dan andere mensen, en pas uw tijdstip om te gaan slapen aan. Bekijk het positief: eindelijk heeft u de tijd om dat boek uit te lezen waar u nooit toe kwam.

Helpen deze tips u niet en blijft u last hebben van (chronische) insomnie? Wend u dan tot een huisarts of specialist. Zij kunnen met u verder naar oplossingen zoeken.